Genel

İkonoklazma Dönemi

İkonoklazma nedir? ikonoklazma döneminde neler yaşanmıştır?

  • İkon: Resim, tasvir,
  • Klao: kırmak

VIII. ve IX. yüzyıllarda kiliselerdeki resimlerin silindiği, ikonoların kırıldığı ikonoklazma dönemi yaşanmıştır. İkonoların önemi ve kırılmak istenmesinin sebebi neydi?

İkonaların kırılmasından önce ikonaların neden önemli olduğundan bahsetmek gerekir. Neden insanlar evlerinde ve yanlarında İsa ve Meryem’in tasvirlerini taşıma ihtiyacı duyuyordu? Neden halk için önemli bir alışkanlık ve dini ritüellerinin bir parçasıydı ikonolar.

Hagia Eirene, begun 532, rebuilt following an earthquake in 740, Constantinople (Istanbul) (photo: Gryffindor, CC0)

İkona Geleneği Nasıl Ortaya Çıktı?

İkona geleneğinin ortaya çıkmasının iki temel sebebinden birisi Pagan gelenekleridir. Pagan inancında halk evlerdeki Lares bölümünde tanrı ve tanrıçaların tasvirleri olan heykelcikler bulunduruyordu. Roma imparatorluğu döneminde Pagan inancı, yerini Hıristiyanlığa bıraktı ama halkın alışkanlıkları tamamen değişmedi. Laresteki tasvirlerin yerini Hz. İsa ve Hz. Meryem aldı.

Bir diğer sebebi ise İsa’nın mucizelerinden birisi olan Cüzzamlıyı iyileştirme mucizesidir. Mendili yüzüne süren Abgar mucizevi şekilde iyileşir. Bu mucizeyle ilk ikonanın insan eliyle oluşmadığına ve kutsallığına inanılır. Buna insan eliyle yapılmamış anlamına gelen Ahiropoiita adı verilir.

Bunların yanı sıra İkonalar o dönemin okuma yazma bilmeyen halkı içinde önemli bir öğreti kaynağıdır.

İkona kırıcılar neyi savunur?

İkonalar özellikle Hıristiyanlığın yasallaşmasıyla birlikte anlamını değiştirerek hastalık iyileştirme bela defetme gibi temsil ettiği imgesel anlamdan öte tapınılan bir nesne haline dönüşmeye başladı. Bu inançlar eski ahitte yer alan on emirden ikincisi ‘Oyma putlar yapmayacaksın ve onlara tapınmayacaksın.’ ile bağdaştırıldı ve putperestlik olarak görülmeye başlandı. Bu düşünceyle 4. yüzyılda tepki çekmeye başlayan ikonalar 8. yüzyıla gelindiğinde ikona karşıtı hareketin doğmasına sebebiyet verecek kadar büyüdü.

8. ve 9. yüzyıllarda kiliselerdeki resimlerin silindiği, ikonaların kırıldığı ikonoklazma dönemi yaşandı. Theodora tarafından İstanbul Ayasofya’da toplanılan Ayasofya konsiliyle birlikte İkona kültürü yeniden tanındı. Bu konsilin toplandığı 11 Mart 843 ortadoksluğun bayram günüdür.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir